Finland ayaa shaacisay in ay bilowdo iibsashada hubka Mareykanka si ay ugu deeqdo Ukraine, taas oo ay kaga mid noqotay dalal badan oo Yurub ah oo xubno ka ah NATO oo si wadajir ah u taageeraya Kyiv.
Wasiirka Difaaca Antti Häkkänen ayaa xaqiijiyay go’aanka intii lagu jiray shirkii wasiirrada difaaca ee NATO ee Brussels. Isagoo la hadlayay saxaafadda ayuu yiri:
“Toddobaadkan waxaan Ukraine siinaynaa taageero cusub. Waxaan sidoo kale go’aansanay inaan ku biirno hindisaha PURL (Prioritised Ukraine Requirements List) sababtoo ah waa muhiim in Ukraine hesho hubka muhiimka ah ee Mareykanka u samaynayo.”
Waa maxay barnaamijka PURL?
Barnaamijkan wuxuu u oggolaanayaa Ukraine inay tilmaamto nidaamyada hubka ay u baahan tahay ugu darajada sare, sida difaacyada cirka iyo gantaallada fog. NATO ayaa markaas la shaqeysa dalalka xubnaha ka ah si ay u iibsadaan hubkaas toos uga yimaada kaydka Mareykanka.
Qalab kasta oo la iibsado wuxuu ku kacayaa qiyaastii $500 milyan doolar, waxaana loo qorsheeyay in loo diro Ukraine si joogto ah.
Dalalka Yurub ee NATO waxay ilaa hadda ku bixiyeen ku dhowaad €2 bilyan, waxaana hore u ballanqaaday ama bilaabay iibsiga Jarmalka, Denmark, Norway, Sweden iyo dalalka Baltics. Estonia ayaa bishan ku dhawaaqday inay ku darsanayso €10 milyan, halka ujeeddada guud ay tahay in la gaaro €1 bilyan bishii.
Ka qaybgalka Finland
Wasiir Häkkänen ma sheegin lacagta saxda ah ee Finland ku bixinayso, balse wuxuu tilmaamay in go’aanka uu yahay mid istaraatiiji ah oo waqtigiisa ku habboon.
Madaxweynaha Finland Alexander Stubb ayaa isna xaqiijiyay arrinta, isagoo yiri:
“Finland waxay rabtaa inay la saf noqoto dalalka ay la midka tahay ee difaaca Ukraine taageeraya.”
Wuxuu intaas ku daray in Finland aysan bixin doonin lacag la mid ah boqolaal milyan oo ay bixiyeen Sweden, Norway iyo Denmark, balse ay si xushmad leh u gacan siinayso.
NATO iyo hubka Mareykanka
Xoghayaha guud ee NATO Mark Rutte ayaa soo dhoweeyay go’aanka Finland, isagoo sheegay in in ka badan kala bar xubnaha NATO ay hadda ku biireen hindisaha PURL.
Wuxuu xusay in hubka ay Ukraine dalbatay aan laga heli karin Yurub, sidaa darteed hubka Mareykanka uu yahay mid muhiim ah:
“Hubkani waa mid nolosha badbaadiya – gaar ahaan difaacyada cirka iyo gantaallada difaaca. Iyaga dartood, Ukraine waxay difaaci kartaa dadka rayidka ah iyo kaabayaasha muhiimka ah.”
Hubka ugu la doonayo waa nidaamka difaaca hawada Patriot, kaas oo joojin kara gantaallada ballistic-ga. Waxaa sidoo kale la sheegay in la tixgelinayo gantaallada fog ee Tomahawk.
Madaxweynihii hore ee Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay inuu oggolaan karo in hub noocaas ah loo diro Ukraine haddii Ruushku sii kordhiyo weerarradiisa.
Rutte wuxuu intaas ku daray in khidmadaha hubka ee dalalka NATO ay lagu tirin doono qayb ka mid ah 3.5% ee kharashka difaaca ee ururka.
Finland: “Waqti go’aan adag ah”
Häkkänen wuxuu sheegay in codsiga Mareykanka ee Yurub laga rabo maalgelin difaac uu yahay “mid si guud loo aqbali karo”, maadaama dagaalka uu ka socdo dhulka Yurub laftiisa.
“Dhammaanteen waa inaan helnaa maalgelinta – waa xilli go’aan adag,” ayuu yiri.
Warbixin uu soo saaray Machadka Kiel ee Jarmalka ayaa muujisay in taageerada milatari ee Ukraine ay hoos u dhacday 43% xagaagan, taas oo keentay in barnaamijka PURL la bilaabo si kor loogu qaado caawimada.
Istaraatiijiyadda Finland ee difaaca bariga
Intii lagu jiray shirka Brussels, wasiirrada NATO waxay sidoo kale ka wada hadleen ammaanka Bariga Yurub, gaar ahaan ilaalinta gantaallada iyo dronayaasha. Finland waxay sii waddaa hindisaha “derbiga dronaha” ee xuduudda bari ee Midowga Yurub, qorshe ay horey u soo jeediyeen dalalka Baltics.
Finland waxay ku doodeysaa in xuduuda bari ay tahay halka ugu nugul ee uu Ruushku khatar ka yahay, sidaas darteedna ay mudan tahay in la siiyo maalgelin gaar ah oo EU ah.
“Waxaan u sheegnay Midowga Yurub in halista ugu weyn ay ka jirto bariga, waana in dalalka kale muujiyaan midnimo,” ayuu yiri Häkkänen.
Iskaashiga NATO–EU ee tiknoolajiyada cusub
NATO iyo Midowga Yurub waxay wada dhisayaan shabakad ogaanshaha iyo difaaca dronaha oo ka shaqayn doonta guud ahaan qaaradda.
- Jarmalku wuxuu qorsheynayaa inuu maalgeliyo €10 bilyan oo lagu horumarinayo tignoolajiyada dronaha.
- Faransiiska ayaa lagu wadaa inuu ka qayb qaato nidaam cusub oo dayax-gacmeed ah oo la yiraahdo “Odin’s Eye.”
Xaaladda Ukraine
Dhanka Ukraine, ciidamada Ruushka ayaa kordhiyay weerarro dhanka hawada ah oo ka socda meelo badan. Duqeymo ayaa lagu bartilmaameedsaday kaabayaal tamar oo ku yaalla Kharkiv iyo Kyiv, taasoo sababsatay koronto la’aan ballaaran.
Ciidamada Ukraine ayaa amray qaxinta dadka deegaanka ee Kupiansk, halkaas oo xaaladda amni ay sii xumaanayso.
Madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelenskyi ayaa la filayaa inuu booqdo Washington usbuucan, halkaas oo uu kula kulmi doono Donald Trump si ay uga wada hadlaan caawimada milatari iyo dadaallada nabadeed.
Trump ayaa horay u sheegay in Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdoğan uu door muhiim ah ka ciyaari karo sidii loo joojin lahaa dagaalka.
