Bogga Wasaaradda Difaaca Finland ayaa toddobaadkan si ku-meelgaar ah uga baxay hawada kadib markii lagu qaaday weerar nooca loo yaqaan Denial-of-Service (DDoS).
Weerarka oo billowday Talaadadii ayaa la xaqiijiyay Arbacadii galabnimo, sida ay sheegtay afhayeenka wasaaradda, Riina Kauppila. Waxay u sheegtay warbaahinta Finland in weli aan la garan halka uu weerarku ka yimid, islamarkaana aysan rabin inay ku degdegto saadaal ku saabsan ujeeddada weerarka.
Wasaaraddu waxay markii ugu horreysay ka warbixisay arrintan iyadoo adeegsaneysa barta rasmiga ah ee X (horey Twitter). Waxaa lagu sheegay in bogga internet-ka uu wajahayo weerar DDoS ah, taas oo keentay in mararka qaar uu hawada ka baxo oo adeegsigii dadweynaha uu yara xirmo.
Markii ay saacadda maxalliga ah ahayd 14:07 Arbacadii, wasaaraddu waxay ku dhawaaqday in weerarku dhammaaday. Si kastaba ha ahaatee, waxay ku digtay in tallaabooyinka difaaca ee socda ay weli sababi karaan hakadyo adeeg oo ku meelgaar ah.
Bogga Wasaaradda Difaaca ayaa maalintaas galabtiisii soo bandhigay fariimo qalad ah, taas oo joojisay in dadku helaan adeegyada iyo macluumaadka caadiga ah. Si kastaba, degellada kale ee muhiimka ah sida Wasaaradda Arrimaha Dibadda, Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha iyo Baarlamaanka Finland laguma arag wax saameyn ah.
Illaa iyo hadda ma jiro koox sheegatay masuuliyadda weerarka.
Sidee ayuu u shaqeeyaa weerarka DDoS?
Weerarrada DDoS waxay ku shaqeeyaan iyadoo server-ka lagu daadiyo taraafik been abuur ah oo aad u badan, taasoo badanaa lagu sameeyo shabakado qalab internet-ku xiran ah oo la afduubtay (botnet). Qalabkan waxaa ka mid noqon kara kombuyuutarro, routers iyo kamaradaha kormeerka. Waxay ku qasbaan bogga la beegsanayo inuu joojiyo shaqadiisa maadaama uu ka jawaabi waayo codsiyada tirada badan.
Weerarrada DDoS ma aha jebin xog ama marin gudaha nidaamka, balse waxa ay la xiriiraan curyaaminta adeegga iyo helitaanka bogga. Si kastaba, waxay sababi karaan carqalad weyn oo dadweynaha iyo hay’adaha dowliga ahba saamayn ku leh, waxayna u baahan yihiin kharash iyo waqti badan in lagu xalliyo.
Kauppila waxay sheegtay in aan weli la hayn jadwal rasmi ah oo dib u soo celin buuxda loogu sameynayo shaqada bogga, balse dadaallo lagu xasillinaayo adeegga ay socdaan. Waxay intaas ku dartay in wasaaraddu aysan hadda xiriirin weerarka koox siyaasadeed ama koox dambiilayaal gaar ah, mana aysan ku xirin dhacdooyin kale oo gobolka ka socda.
Arrinta dhinaca sharci
Sharciga Finland ayaa weerarrada denial-of-service ku qeexaya dembi ciqaab leh. Hay’adda Baarista Dambiyada Qaranka (NBI) weli faallo kama aysan bixin in baaritaan rasmi ah la bilaabay iyo in kale.
Wasaaraddu sidoo kale ma caddeyn inay rabto inay dacwad rasmi ah gudbiso, hase yeeshee booliska ayaa caadi ahaan ku dhiirrigeliya hay’adaha iyo ganacsiyada inay sidaas sameeyaan haddii weerarro noocan ah lagu qaado.
Warbixinta ugu horreysa ee ku saabsan weerarka waxaa baahisay warbaahinta Iltalehti, taas oo xustay in boggu uu hawada ka baxay subaxnimadii Arbacada iyadoo aan weli sharaxaad rasmi ah laga bixin.
Tani ma ahan markii ugu horreysay ee bog dowladeed oo Finnish ah uu wajahayo carqalad dhanka internet-ka ah. Sanadihii ugu dambeeyay, xiisadaha juqraafiyeed ee sii kordhaya ayaa horseeday koror ku yimid weerarrada dhanka internet-ka ee lagu bartilmaameedsanayo hay’adaha dowladda Finland iyo guud ahaan gobolka Nordic.
