Midowga Yurub weli kama aysan bixin gebi ahaanba ku-tiirsanaanta tamarta Ruushka, xilli madaxweyne Donald Trump uu cadaadis saarayo in EU ay tallaabo ka qaaddo sidoo kale Shiinaha iyo Hindiya.
Cadaadiska cusub ee ka imanaya Mareykanka
Gelitaanka diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Ruushka ay ku sameeyeen hawada Poland ayaa abuuray baahi degdeg ah oo lagu kordhiyo cadaadiska saaran Moscow. Trump, Madaxweynaha Maraykanka, ayaa ku baaqay in Yurub ay joojiso dhammaan iibka shidaalka iyo gaaska Ruushka.
Madaxweyne Alexander Stubb ayaa sheegay in Trump uu sax yahay, isagoo eedda dusha ka saaray Hungary iyo Slovakia oo weli si weyn uga iibsada tamarta Ruushka.
Trump ayaa ku gooddiyay inuu cunaqabatayn cusub kusoo rogi doono Ruushka haddii dhammaan xulafada NATO aysan joojin iibka shidaalka Ruushka.
Dhibaatooyinka iyo ku-tiirsanaanta weli jirta
Sida ay sheegtay xarunta daraasadaha CREA, sanadkii hore Midowga Yurub wuxuu Ruushka uga iibsaday shidaal iyo gaas qiimihiisu ka badan yahay taageeradii uu siiyay Ukraine.
- Qiimaha shidaalka laga iibsaday Ruushka: €21.9 bilyan
- Taageerada lacageed ee Ukraine: €18.7 bilyan
Inkasta oo EU ay 90% yaraysay dhoofka saliidda Ruushka ee badda mara, hadana Hungary iyo Slovakia ayaa weli maalin kasta ka helaya Ruushka 200,000–250,000 barrel oo shidaal ah iyagoo adeegsanaya tuubada Družba.
LNG-ga Ruushka oo kor u kacay
Dalal badan oo EU ah ayaa sii wada iibsiga gaaska dareeraha ah ee Ruushka (LNG), inkasta oo dagaalka Ukraine socdo. Sanadkii hore, EU waxay iibsadeen LNG Ruushka ah oo tiro ahaan 9% ka badan tii sanadkii hore.
Dalalka ugu waaweyn ee iibsada LNG Ruushka waa:
- Faransiiska
- Nederland
- Belgium
Inkasta oo Jarmalka si rasmi ah uga baxay heshiisyada qaarkood, shirkadda SEFE oo dowladdu leedahay ayaa weli leh heshiisyo la leh shirkadda gaaska Ruushka ee Novatek. Finland ayaa iyadu gabi ahaanba joojisay dhoofka LNG Ruushka xagaagii hore.
EU iyo qorshaha 2028
Komishinka Yurub ayaa soo jeediyay in la joojiyo gebi ahaanba dhoofka shidaalka iyo gaaska Ruushka ilaa 2028. Si looga gudbo diidmada Hungary iyo Slovakia, waxaa la doonayaa in sharci lagu meel mariyo cod aqlabiyad leh.
Hungary iyo Slovakia ayaa ka digay in tallaabadaasi ay sababi karto qiime koror iyo yaraanta tamarta.
Mareykanka iyo tartanka tamarta
Wasiirka tamarta ee Maraykanka Chris Wright ayaa booqday Yurub isagoo xayeysiinaya LNG Mareykan ah. Wuxuu sheegay in EU ay awoodi karto inay 6–12 bilood gudahood ku bedesho gaaska Ruushka iyadoo ka iibsata Mareykanka.
Laakiin EU waxay sheegtay in qorshaheeda hadda uu yahay mid ku filan, islamarkaana aysan u baahnayn jadwal degdeg ah.
Cadaadiska Shiinaha iyo Hindiya
Mareykanka ayaa cunaqabatayn ku soo rogay Hindiya sababo la xiriira iibsashada shidaalka Ruushka. Trump wuxuu ku booriyay EU in ay Shiinaha ku soo rogto canshuur 100% iyo tallaabooyin la mid ah kuwa Hindiya.
Hase yeeshee, EU waxay u aragtaa dalabkaasi mid aan macquul ahayn. Tani waxay siin kartaa Trump marmarsiiyo inuusan tallaabo dhab ah ka qaadin Ruushka.
Turkiga ayaa sidoo kale lagu cadaadinayaa, maadaama uu yahay macmiilka saddexaad ee ugu weyn shidaalka Ruushka kadib Shiinaha iyo Hindiya.
Heshiisyo hoose oo Mareykanka iyo Ruushka dhexmaraya
Iyadoo Trump cadaadis saarayo EU, warar ayaa sheegaya in Maraykanka iyo Ruushka ay isla gorfeeyeen heshiisyo tamar, oo ay ku jiraan:
- In Exxon Mobil dib ugu noqoto mashruuca Sahalin-1 ee Ruushka.
- In Ruushka laga iibiyo qalab loogu talagalay LNG.
- In Maraykanka uu Ruushka ka iibsado jään-burburiyeyaasha nukliyeerka ku shaqeeya.
Dhanka kale, Ruushka iyo Shiinaha ayaa horey isugu raacay dhismaha tuubada gaaska Siberian Power 2, oo sanadkii qaadi doonta ilaa 50 bilyan m³ gaas ah iyada oo Mongolia dhex marto.
Inkasta oo EU ay yareysay ku-tiirsanaanta tamarta Ruushka, LNG iyo shidaalka weli waa tiir muhiim ah. Cadaadiska Maraykanka iyo xiisadaha gobolka ayaa sare u qaadaya khilaafka siyaasadeed iyo su’aasha: ma awoodi doonaan dalalka EU inay gebi ahaanba isaga gooyaan xiriirka tamareed ee Ruushka ka hor 2028?
