Jens-Frederik Nielsen, Ra’iisul Wasaaraha Greenland, ayaa markii ugu horraysay ka hadlay Baarlamaanka Yurub isagoo sheegay in Greenland aysan raadinaynin inay ku biiro Midowga Yurub isla markaana aysan weligeed dooneynin inay noqoto qayb ka mid ah Maraykanka.
Markii uu warbaahinta Euronews weydiisay haddii Greenland ay mustaqbalka u badan tahay inay ku biirto EU ama ay Maraykanka ku biirto aragti uu Maraykanka ka hor jeediyay madaxweynihii hore Donald Trump Nielsen wuxuu si cad u yiri:
“Aan si cad u sheego, ma rabno inaan ku biirno dal kale.”
Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu intaas ku daray in Greenland hadda qorsheynaynin inay xubin ka noqoto Midowga Yurub, balse ay dooneyso inay xoojiso iskaashiga ay horey ula lahayd EU, gaar ahaan dhinacyada waxbarashada, macdanta, iyo warshadaha.
Hadafka Greenland
Greenland waa deegaan is-maamul leh oo hoos yimaada Boqortooyada Denmark, kuna nool qiyaastii 56,000 oo qof. Is-maamulku wuxuu shaqeynayaa tan iyo 2009, iyadoo saldhig u ah nidaam guri-maalmeed (home rule) oo la bilaabay 1979.
Greenland ayaa ka baxday Bulshada Dhaqaalaha Yurub (hore u ahayd EU) 1985 kadib afti qaran oo dhacay 1982. Tan iyo markaas, Greenland waxay sii wadatay iskaashi dhow oo ay la leedahay EU, iyada oo sanadihii ugu dambeeyay ay xoojisay xiriirkaas, waxayna furatay xafiis EU ah caasimadda Nuuk.
Ra’iisul Wasaaraha Nielsen wuxuu doonayaa in iskaashiga la xoojiyo dhinacyada waxbarashada, macdanta muhiimka ah, tamarta la cusboonaysiin karo, dhijitaleynta, iyo dalxiiska waara.
Macdanta Greenland
Nielsen wuxuu xusay in Greenland leedahay 24 ka mid ah 34-ka macdan muhiimka ah ee EU ay aqoonsatay, taasoo awood u leh inay beddesho iskaashiga caalamiga ah iyo amniga adduunka. Wuxuu carabka ku adkeeyay in tallaabo degdeg ah loo baahan yahay si loo horumariyo ka faa’iidaysiga macdanta.
Kalluumaysiga
Kalluumaysigu waa warshadda ugu muhiimsan Greenland. Heshiis lala galay EU 1985 ayaa ogolaaday in markabada EU ay kalluumaystaan biyaha Greenland, iyadoo EU bixiso lacag iyo suuq la’aan canshuur ah oo loogu talagalay badeecooyinka kalluunka Greenland. Nielsen wuxuu tilmaamay in heshiiskan hadda yahay mid ku habboon, balse muhiim ay tahay in la sii hagaajiyo iskaashiga kalluumaysiga iyadoo la eegayo horumarka warshadda Greenland.
Waxyaabaha Greenland aan Doonayn
Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu sidoo kale ka hadlay arrimaha khilaafaadka leh sida xayiraadda guud ee EU ee alaabta dhabta ah ee libaaxa (seal products), taasoo saameyn xun ku yeelatay kalluumaysiga seal-ka iyo dhoofinta. Seal hunting waa qayb muhiim ah oo ka mid ah dhaqanka Inuit, waxaana xirfadahaas laga dhaxlaa jiilba jiil.
Nielsen wuxuu ku soo gabagabeeyay hadalkiisa:
“Greenland waxay u baahan tahay Midowga Yurub, Midowga Yurubna wuxuu u baahan yahay Greenland.”
Madaxa Baarlamaanka Yurub, Roberta Metsola, ayaa ku celisay hadalkaas, iyadoo ballan qaaday in EU ay noqon doonto saaxiib xooggan oo Greenland ah, ayna u dhaqmi doonto si ixtiraam iyo saaxiibtinimo leh, iyada oo aan la keenin dalabyo ama sheegashooyin. Metsola waxay sidoo kale xustay maalgelinta Yurub ee Greenland ee dhinacyada waxbarashada, tababarka, iyo xirfadaha, iyadoo ballan qaaday in taageero dheeraad ah la siin doono.
