Go’aanka Sweden ay ku joojisay habraacii ‘spårbyte’ – oo u fududeyn jiray magangalyo-doonkii la diiday in ay dalbadaan oggolaansho shaqo iyagoo aan dalka ka bixin – wuxuu halis gelinayaa kumannaan qof oo dalka ku noolaa sanado badan, kuwaasoo wajihi kara tarxiil.
Xeerarka Cusub Oo Dhaqan Galaya 1-da Abriil
Xeerarkan cusub waxay dhaqan galayaan 1-da Abriil, iyadoon la siin wax xilli kala-guur ah (transitional rules). Tani micnaheedu waa in aysan kaliya saameyn doonin codsadayaasha cusub, balse ay sidoo kale dhibaato ku keeneyso:
- Dadka horay u isticmaalay nidaamka ‘spårbyte’ si ay shaqo u helaan.
- Dadka hadda codsiyadooda la tixgelinayo balse aan go’aan laga gaarin ka hor Abriil 1.
- Dadka dib u cusbooneysiinaya oggolaanshooyinkooda shaqo.
Wargeyska The Local ayaa sameeyay sahan lagu ogaanayo sida xeerarkan cusub u saameynayaan dadka la filayo in saameyn ay ku yeeshaan – oo lagu qiyaasay 4,700 qof.
‘Waxaan dareemayaa ceeb iyo guuldarro, inkasta oo aan sharciga raacay’
Mohammad Goodarzi, oo ku nool Borås, wuxuu ka soo cararay Iran bishii Janaayo 2020. Wuxuu haystaa oggolaansho shaqo, balse ma cusbooneysiin karo markii uu dhacayo.
“Waxaan ahay aabbe kali ah oo leh wiil 11 jir ah, oo fasalka afraad dhigta, iyo gabar 17 jir ah oo fasalka 11-aad dhiganaysa, islamarkaana sannadka dambe qalin-jebin doonta. Waxaan si joogto ah uga shaqeynayay bakhaar muddo saddex sano ka badan, canshuur ayaan bixinayay, noloshaan dhisanayay tan iyo markii aan furaystay sannadkii hore.”
Labadiisa carruur aad bay uga baqayaan in dib loogu celiyo Iran.
“Wiilkaygu xitaa si fiican uma akhriyo Persian mar dambe – wuxuu ka baqayaa inuu lumiyo hoyga kaliya ee uu garanayo, oo ah Sweden. Gabadheydu waxay si adag uga shaqeysay inay dugsiga dhameyso, balse sharciga cusub ee ‘spårbyte’ wuxuu ka hor istaagi karaa inay qalin-jebiso – waxay lumi doontaa waxbarashadeeda, waxayna ku khasbanaan doontaa inay dib uga bilowdo sanado waxbarasho Iran, oo ah meel aysan rabin inay ku laabato. Waxay i tiri, ‘Ma laabanayo,’ waana murugo igu ah inaan arko cabsideeda.”
Qoyska kuma xanuunsana oo kaliya xagga shucuurta haddii laga saaro Sweden – Goodarzi wuxuu iibsaday dhammaan hantidiisii markii uu ka cararay Iran shan sano ka hor.
“Ma haysanno waxba oo nooga haray Iran – haddii nalaga saaro Sweden, waxaan noqon doonnaa kuwo burburay, dareen ahaan iyo dhaqaale ahaanba. Waxaan dareemayaa ceeb, sida inaan carruurtayda ku fashilmay, inkasta oo aan sharciyada raacay. Xisbiga Moderates wuxuu keenay nidaamkan ‘spårbyte’ sannado ka hor, waana aaminsannahay inaan nolosheenna ku dhisanno. Hadda waxay naga qaadayaan.”
Xeerka oo lagu dabaqay xillyadii hore
Nidaamka ‘spårbyte’ waxaa la hirgeliyay sannadkii 2008 xilligii xukuumaddii Alliance oo ay ka koobnaayeen Moderates, Christian Democrats, Liberals iyo Centre Party.
“Arrintan kuma koobna aniga – waxay ku saabsan tahay qoysas, carruur Sweden ku kortay oo lumineysa mustaqbalkooda. Sharci ahaan, tani waa khalad. Sida uu qabo mabda’a legitimate expectation, waa in dadku awoodaan inay ku tiirsanaadaan sharciyada ay raaceen. Sharciyada dib-u-noqoshada (retroactive laws) ma aha inay na ciqaabaan xulashooyinkii aan si daacad ah u samaynay. Dastuurka Sweden iyo Heshiiska Yurub ee Xuquuqda Aadanaha waxay difaacaan nolosha qoyska iyo xuquuqda carruurta – sidee bay caddaalad u tahay in carruurtayda waxbarashadooda iyo xasiloonidooda loogu huro arrimo siyaasadeed?”
